Na današnji dan 10. septembar

Spread the love

1526. Turski sultan Sulejman II Veličanstveni je, poslije pobjede nad Mađarima na Mohačkom polju, zauzeo Budim, koji je postao sjedište Budimskog pašaluka, provincije Otomanskog carstva u narednih 150 godina.

1721. Švedska i Rusija su mirom u Nistadu u Finskoj okončale Veliki sjeverni rat, započet 1700, u kojem je ruski car Petar Veliki potukao Šveđane i dobio izlaz na Baltičko more. Rusiji je pripala teritorija od Finskog do Riškog zaliva i gradovi Riga, Revel i Narva.

1939. Kanada objavila rat nacističkoj Njemačkoj.

1943. Poslije kapitulacije Italije u Drugom svjetskom ratu, Nijemci okupirali Rim i stavili pod protektorat Vatikan.

1945. Vidkun Quisling, šef marionetske vlade Norveške (1942-1945), proglašen krivim za izdaju i osuđen na smrt zbog saradnje sa nacističkom Njemačkom u Drugom svjetskom ratu.

1967. Građani Gibraltara odbacili na referendumu pripajanje Gibraltara Španiji i opredijelili se da ostanu pod britanskom upravom.

1976. U sudaru putničkih aviona trident britanske kompanije British Airways i DC-9 jugoslovenske kompanije JAT, sjeverno od Zagreba, poginulo je svih 176 ljudi u oba aviona.

1981. Slika “Guernica” Pabla Picassa vraćena je u Španiju. Naslikana 1937, poslije nacističkog bombardovanja baskijskog mjesta Guernica u Španskom građanskom ratu, “Guernica” je od 1939. bila u New Yorku.

1989. Mađarska otvorila granicu prema Zapadu i dopustila odlazak oko 7.000 izbjeglica iz Istočne u Zapadnu Njemačku. Taj masovni egzodus doveo je do pada Berlinskog zida.

1994. Papa Ivan Pavao Drugi stigao je u Hrvatsku, u prvu posjetu poglavara Rimokatoličke crkve regionu bivše Jugoslavije. Papa se založio za mir na Balkanu.

1995. Jedinice Trećeg korpusa Armije BiH oslobodile Vozuću i niz važnih kota na Ozrenu.

2000. U sukobima pristalica različitih političkih opcija tokom lokalnih izbora u Makedoniji ranjeno nekoliko desetina ljudi. Napetost između etničkih Albanaca i Makedonaca eskalirala je u proljeće 2001. u sukobe koji su zemlju doveli na ivicu građanskog rata.

2002. Švajcarska postala 190. članica Organizacije ujedinjenih nacija u kojoj je od 1948. imala status posmatrača.

2006. U Crnoj Gori održani parlamentarni izbori, prvi od proglašenja nezavisnosti. Ubjedljivu pobjedu odnijela je koalicija Demokratske partije socijalista (DPS) Mila Đukanovića i Socijaldemokratske partije (SDP) Ranka Krivokapića.

2011. Više od 160 osoba poginulo u nesreći broda sa oko 600 putnika, koji je potonuo u Indijskom okeanu kod obale Tanzanije. Nesreću je preživjelo 325 osoba.

1839. Rođen američki filozof i logičar Čarls Sanders Pirs, osnivač pragmatizma, pravca koji je kasnije razvio Vilijam Džejms. Vjerovao je da ideje najbolje mogu biti ispitane istraživanjem posljedica koje izazivaju. Nije imao univerzitetsku karijeru – uglavnom je radio u vladinim službama, a njegovi uticajni “Sabrani spisi” objavljeni su posthumno.

1855. Rođen njemački arheolog Robert Koldeway, koji je od 1899. do 1917. istraživao Babilon i dokazao da je taj biblijski grad na rijeci Eufrat, južno od Bagdada, stvarno postojao.

1890. Rođen austrijski pisac Franc Verfel. U početnoj fazi je ekstatičnim jezikom i ne uvijek jasnim slikama veličao ljubav i dobrotu, propovijedajući bratstvo među narodima, ali je kasnije altruizam i utopizam ustupio mjesto istraživanju patnje i smrti. Veliki uspjeh postigao je novelom “Nije kriv ubica, kriv je ubijeni”, s tipično ekspresionističkim motivom, sukobom oca i sina. Ostala djela: pjesme “Prijatelj svijeta”, “Mi jesmo”, “Jedan drugom”, drame “Čovjek ogledalo”, “Huares i Maksimilijan”, “Pavle među Jevrejima”, romani “Pjesma o Bernadeti”, “Proslava mature”, “Verdi”, “Barbara ili pobožnost”, “Četrdeset dana Muse Daga”, “Pronevjereno nebo”, “Zvijezda nerođenih”.

1914. Rođen američki filmski režiser Robert Vajz, koji je dva puta dobio nagradu “Oskar”. Karijeru je počeo kao montažer u filmovima “Građanin Kejn” i “Veličanstveni Ambersonovi” Orsona Velsa. Filmovi: “Krv na Mjesecu”, “Tri tajne”, “Jelena od Troje”, “Želim da živim”, “Moje pjesme, moji snovi”, “Priča sa zapadne strane”.

1915. Rođen američki filmski glumac Edmund O’Brajen, veoma cijenjen po nizu upečatljivih epizodnih uloga. Filmovi: “Djevojka tu ne može pomoći”, “1984”, “Bosonoga kontesa” /nagrada “Oskar”/, “Niz tri tamne ulice”, “Julije Cezar”, “Smrt dolazi”, “Čovjek koji je ubio Liberti Valansa”, “Sedam dana u maju”, “Divlja horda”.

1927. Rođena peruanska pjevačica indijansko-španskog porijekla Ima Sumak, jedinstvenog raspona glasa od četiri oktave, od visokog soprana do dubokog alta. U njenom repertoaru preovlađuju obrade indijanskih narodnih melodija.

Ima Sumak

1898. U Genevi ubijena austrougarska carica Elizabeta, žena Franza Josepha. Atentat je izvršio anarhista Luigi Lucheni.

2003. Švedski ministar spoljnih poslova Ana Lind izbodena nožem u trgovačkom centru u Stokholmu usljed čega je preminula dan kasnije. Ubica Mijailo Mijailović osuđen je marta 2004. na doživotnu robiju. Viši sud u Stokholmu preinačio je presudu i doneo odluku da je Mijailović mentalno bolestan i da ga treba uputiti na liječenje.

2010. U Zaboku u Hrvatskoj umro Radomir Rade Marković, jugoslovenski pozorišni i filmski glumac.

2011. U bolnici na Long Islandu umro glumac Cliff Robertson. Osvojio je 1968. Oscar za ulogu mentalno zaostalog muškarca u filmu “Charly”. Zadnjih godina odigrao je ulogu ujaka Tobeyja Maguirea u sva tri nastavka “Spidermana”.



Please follow and like us:





Odgovori

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Obavezna polja su označena sa *

RSS