Tunel Prenj godinama se najavljuje kao jedan od najvećih i najvažnijih infrastrukturnih projekata u Bosni i Hercegovini. O njegovoj izgradnji govori se još od prvih planova za Koridor 5C, ali su, uprkos brojnim najavama, obećanjima i pripremama, konkretni koraci prema početku radova dugo izostajali.

Ipak, posljednjih mjeseci ponovo se pojavila nada da bi ovaj projekat mogao ući u ozbiljniju fazu realizacije. Američke kompanije iskazale su interes za finansiranje i gradnju tunela Prenj, a među njima se posebno izdvaja Bechtel, jedan od najvećih građevinskih i infrastrukturnih giganta na svijetu, piše BiznisInfo.ba.

Ono što američki interes čini posebno važnim jeste mogućnost da se projekat realizuje po drugačijem modelu od dosadašnjeg. Raniji planovi uglavnom su bili vezani za finansiranje putem evropskih finansijskih institucija, prije svega Evropske banke za obnovu i razvoj, EBRD-a, i Evropske investicione banke, EIB-a. Takav način realizacije podrazumijeva složene tenderske procedure, dugotrajne pripreme, brojne studije, žalbene rokove i detaljan proces izbora izvođača, što kod projekata vrijednih stotine miliona maraka često traje godinama.

Mogućnost brže realizacije

Model koji zagovaraju američke kompanije mogao bi značiti brži put do početka radova. Riječ je o koncesionom pristupu ili direktnim partnerskim aranžmanima, koji omogućavaju da se ugovori zaključe u znatno kraćem roku nego kroz klasične procedure međunarodnih razvojnih banaka.

Kao primjer se često spominje projekat Južne interkonekcije, gdje je američki angažman doprinio pokretanju procesa nakon višegodišnjeg zastoja. Zbog toga se interes američkih kompanija za tunel Prenj u javnosti vidi kao moguća prekretnica za projekat koji se godinama smatra jednom od ključnih nedovršenih tačaka Koridora 5C.

Najduži cestovni tunel u BiH i regionu

Tunel Prenj planiran je kao centralni objekat buduće autoceste između Sarajeva i Mostara. Prema postojećim projektima, njegova dužina trebala bi iznositi oko 10,9 kilometara, čime bi postao najduži cestovni tunel u Bosni i Hercegovini i regionu, ali i jedan od najdužih u jugoistočnoj Evropi.

Planirano je da tunel prolazi direktno ispod planinskog masiva Prenj, jedne od najzahtjevnijih i najimpozantnijih planina u Bosni i Hercegovini. Međutim, njegova posebnost nije samo u dužini, nego i u dubini na kojoj će se nalaziti.

Na pojedinim dijelovima trase iznad tunela nalazit će se oko 1.300 metara stijene. To znači da će tunelske cijevi na pojedinim mjestima prolaziti više od jednog kilometra ispod površine planine. Stručnjaci upravo zbog takvog nadsloja tunel Prenj svrstavaju među tehnički najzahtjevnije tunelske projekte u Evropi. Drugim riječima, vozači bi na određenim dijelovima prolazili čak 1,3 kilometra ispod vrhova Prenja.

Vrijednost projekta između 1,1 i 1,2 milijarde KM

Procjene troškova izgradnje tunela Prenj tokom godina su rasle. Danas se vrijednost projekta procjenjuje između 1,1 i 1,2 milijarde konvertibilnih maraka.

Time bi tunel Prenj postao najskuplji pojedinačni objekat na cijelom Koridoru 5C, ali i jedan od najvećih infrastrukturnih projekata ikada pokrenutih u Bosni i Hercegovini. Bez njegove izgradnje praktično nije moguće završiti punu autocestovnu vezu između Sarajeva i Mostara.

Šta je planirano u tunelu Prenj?

Tunel Prenj neće biti samo najduži, nego i jedan od tehnološki najnaprednijih saobraćajnih objekata u Bosni i Hercegovini. Prema planovima, imat će dvije potpuno odvojene tunelske cijevi, po dvije saobraćajne trake u svakom smjeru, sigurnosne prolaze između cijevi za evakuaciju, savremene sisteme ventilacije, videonadzor i automatsku detekciju incidenata.

Predviđeni su i sistemi za dojavu i gašenje požara, kao i centralni kontrolni centar za upravljanje saobraćajem. Zbog dužine i složenosti, tunel će morati zadovoljiti najstrožije evropske sigurnosne standarde koji se primjenjuju na velike cestovne tunele.

Najveći izazov krije se ispod Prenja

Iako se u javnosti najčešće govori o dužini, cijeni i značaju tunela, stručnjaci upozoravaju da bi najveći izazov mogla biti geologija Prenja.

Planina Prenj poznata je po složenom krškom terenu, podzemnim vodama, pećinama, kavernama i brojnim geološkim rasjedima. Tokom gradnje moguće je naići na podzemne šupljine i vodene tokove koji se ne mogu u potpunosti predvidjeti, a koji mogu značajno uticati na dinamiku i organizaciju radova.

Upravo zbog toga tunel Prenj često se opisuje kao velika nepoznanica. Ni najdetaljnija geološka istraživanja ne mogu potpuno otkriti šta se nalazi više od kilometra ispod planinskog masiva.

Sarajevo i Mostar na oko sat vremena vožnje

Jedan od najvažnijih efekata izgradnje tunela Prenj bit će značajno skraćenje putovanja između Sarajeva i Mostara. Završetkom autoceste i ovog tunela očekuje se da će vožnja između dva najveća grada Federacije BiH trajati približno sat vremena.

Osim kraćeg putovanja, nova autocestovna veza trebala bi donijeti veću sigurnost, manje gužve i rasterećenje sadašnjeg magistralnog puta kroz dolinu Neretve. Završetak ove dionice ujedno predstavlja jedan od ključnih koraka ka kompletiranju Koridora 5C, saobraćajnog pravca koji povezuje srednju Evropu s Jadranom.

Projekat koji bi mogao obilježiti generaciju

Tunel Prenj odavno se ne posmatra samo kao građevinski poduhvat. Njegova realizacija važna je za završetak Koridora 5C, ali i za snažnije povezivanje Bosne i Hercegovine s evropskim transportnim mrežama.

Ako planovi konačno pređu iz faze najava u fazu gradnje, Bosna i Hercegovina mogla bi dobiti jedan od najimpresivnijih cestovnih objekata u ovom dijelu Evrope. Riječ je o mega tunelu dugom gotovo 11 kilometara, koji će na pojedinim mjestima prolaziti čak 1,3 kilometra ispod površine planine Prenj.